Gereksinimler nasıl toplamalı ve gereksinim teknikleri nelerdir?

Gereksinimlerin Toplanması:
Gereksinimlerin belirlenmesi için çeşitli kaynaklardan bilgiler toplanması gerekmektedir. Bilgi toplanırken önemsenmesi gereken hangi bilginin, hangi kaynaktan, hangi teknik ve metodolojiler kullanılarak elde edileceğidir. Toplanılan bilgiler sonucunda gereksinim belgesi veya belirtim belgesi oluşturulur. Gereksinim belgesi problem alan tanımını, problemin çözümlenmesi için ihtiyaç duyulan gereksinimleri ve istemci tarafından konulmuş kısıtlamaları içerir.
Bilgi toplama kaynakları: İstemciler, istemci belirtimleri, var olan sistem ve belgeleri, var olan sistem kullanıcıları, yeni sistemin potansiyel kullanıcıları, rakip ürünler, problem alan uzmanları, sistem karakteristiklerini ve davranışlarını tanımlayan belgeler, teknik standart ve yasalardır.
Bilgi toplama teknikleri: Problem alanı hakkında araştırma yapmak, serbest fikir atmak, mukavele analizi, belge incelemek, mülakat, anketler, özellik azaltmak, görev gözlemi ve kullanım senaryoları, senaryolardır.
Problem alanı hakkında araştırma yapmak: Problem alanına girişi sağlar. Is planları, işlevsel yordamlar, teknik kılavuzlar, kullanıcı kılavuzları problem alanı hakkında bilgi sahibi olunmasını sağlar. Bu tekniği kullanan kişi not almalıdır.
Mülakat: En önemli bilgi toplama tekniğidir. Geniş çaplı esnek iletişim sonucunda kullan içinin gereksinim bilgilerine erişmesini sağlar. Görüşme iki tipte olabilir. Yapısal görüşme ve yapısal olmayan görüşme.Yapısal görüşmede sorular önceden planlanmıştır. Problem, gereksinim ve problem alan tamimi hakkında detaylı bilgiye sahip olunduğu takdirde etkindir. Yapısal olmayan görüşme soruları önceden planlanmamış, görüşmenin akısına göre gerçekleştirilen görüşme tipidir.

Bilgi toplama planı hazırlanır. Görüşme yapılan kişi ve hedefler belirlenir. Hedefler doğrultusunda sorular sorulur. Buradaki kritik konu, görüşmeyi gerçekleştiren kişinin sorduğu tüm sorulara cevap alması ve anlamasıdır. Görüşme yapılan kişi yönlendirilmemelidir. “Sistemde şu değişiklikleri yapsak iyi olur değil mi”, “Kullandığınız sistem hangi işlemi sağlamaktadır”, “Sistem yöneticisinin koyduğu hangi teknik kısıtlar vardır?” gibi sorular sorulmalıdır.

Gerekli olan bilgiler tek bir görüşme ile sağlanabilir. Fakat gerçekleştirilen görüşmenin yenilenmesi en iyi yöntemdir. Böylece ilk görüşmenin analiz edilmesi ile ortaya çıkan yeni sorular cevaplandırılabilir.

Görüşme sırasındaki elde edilen bilgiler görüşmeyi gerçekleştiren kişi tarafından ya da üçüncü bir kişi tarafından not alınabilir ya da video, kasede kaydedilebilir. Burada en genel yöntem bir kişinin not alması ve ayni zamanda görüşmenin kaydedilmesidir. Daha sonra bu iki materyal karşılaştırılarak daha gerçekçi bilgiler elde edilebilir.

Görüşme yapılacak kişi ile ayni terminolojiyi ve jargonu paylaşmak önemlidir.

Görüşme sırasında problemi, geliştirilecek çözümün sürecini ve bilgi toplanmasını sağlayacak sorular sorulmalıdır. Geliştirilecek çözüm sürecini öğrenmek için sorulan sorular şunlardır:

Çözüm kime yarar sağlayacaktır?

o Yeni bir çözüme ihtiyaç duyulmasının sebebi nedir?

o Teslim tarihi ve maliyetinin ne olması beklenmektedir?

Görüşme sorasında elde edilecek bu bilgiler gereksinim analizinde kullanılmamasına rağmen proje planlama sürecinde kullanılmaktadır.

Görüşme sonunda görüşme yapılan kişiye bazı sorular sorularak görüşme değerlendirilebilir.
Sorular konu ile ilgili miydi?

    • Görüşme gerçekleştirilen kişinin verdiği cevaplar resmi mi?
    • Sorulara cevabi en iyi verecek kişi görüşmenin gerçekleştirildiği kişi mi?
    • Görüşmeyi gerçekleştiren kişinin çok soru sorup sormadığı?
    • Görüşmeyi gerçekleştiren kişinin sorması gereken başka soru olup olmadığı?
    • Görüşülen kişinin, görüşmeyi gerçekleştiren kişiye soru sormak isteyip istemediği?
    • Görüşülmesi gerekilen başka kişinin olup olmadığı?

Görüşmeler sırasında karşılaşılan bazı engeller :

  • Gerekli kişilere erişim zorluğu
  • Görüşmede konuşulan bilgilerin kaydedilme zorluğu
  • Görüşülen kişinin kibar olması ve karşı tarafın duymak istediği şeyleri söylemesi
  • Görüşmeyi gerçekleştiren kişinin, görüşülen kişiye onaylama (confirmation) soruları sorması

İletişim problemleri

  • Gizli bilgiler ve organizasyonel tedbirler nedeni ile yanlış bilgilendirme

ANKET: Önceden planlanmış sorular anlaşılır olmalı, sorularda belirsizlik olmamalıdır. Anketler geniş bir topluluktan bilgi edinmeyi sağlar. Diğer yöntemlere göre daha ucuzdur. Çoklu seçenekler analiz yapılmasını kolaylaştırır. Görüşmeye ek olarak düşünülebilir.

Belgelerin İncelenmesi: Bu teknik sistem girdilerinin, çıktılarının, uygulanan işlevlerin ve veri gereksinimlerinin tanımlanması için kullanılır. Bu yöntem mülakat ve görev analizi ile birlikte kullanılmalıdır.

Bu teknikteki en büyük tehlike gerçek sistem ile belgelenmesi yapılan sistemin birbirine uymamasıdır.

Görev gözlemi: Tesadüfi ya da planlı olabilir.

Tesadüfi gözlemler, görüştürmeyi gerçekleştiren kişiye önemli ve kullanılabilir ipuçları sağlar.

Planlanmış gözlemin birçok avantajı vardır. Planlanmış gözler sırasında gözlemci, gözlenen kişinin isi nasıl yürüttüğünü, karşılaştığı problemleri takip eder. Diğer yöntemlere göre daha avantajlıdır. Çünkü mülakatın limitleri ve yanlışlıkları olabilir.

Son yıllarda İnsan-Makine Etkileşimi (Human Machine Interaction, Task Analiz de denilir) gözlemcilere bilgi vermek için kullanılmaktadır. Burada bilginin nasıl kaydedildiğine, analiz edildiğine odaklanılmaktadır. Burada gözlemcinin uzmanlığı da önemlidir. Çünkü gözlem sonucunda elde edilen bilgiler gereksinim bilgilerinin toplanmasında, belirtimlerin belirlenmesinde ve harici tasarım aşamalarında kullanılmaktadır. Ayrıca neyin gözlemlenmesi gerektiği de önemlidir.

Ayrıca görev gözlemi ile mülakat bir arada gerçekleştirilebilir. Gözlemci, gözlemlediği kişiye ne yaptığını, nasıl yaptığını, neden yaptığını sorabilir.

* Kullanım Senaryoları(Use Cases): Çözüm sistemi ile potansiyel kullanıcılar arasındaki ilişkiyi tanımlar. İstemci/kullanıcının tasarım ve özellikler hakkında ne düşündüğünü öğrenmek için bu yöntem kullanılmaktadır. Prototipler bu çalışmaları desteklemektedir.
* Serbest Fikirler Atmak (Brainstorming): Bir grup insanin yeni fikirler oluşturmak amacı ile bir araya gelmesidir. Kısa süren oturumlar daha verimlidir. Oturumlar en az yedi kişi ile yapılmalı ve oturuma katılacak kişilerin seçimine önem verilmelidir. Herkes kendi düşüncesini ifade etmeli, ifade edilen düşünceler eleştirilmemeli ve tartışılmalıdır. İfade edilen düşünceler not alınmalı ve daha sonra üzerinde oylama yapılmalıdır.

Toplantı gerçekleştirimlerden önce oturumlara katılacak kişiler yeni fikirler üretmeli, genel bir strateji oluşturulmalı ve not alınmalıdır. Bazen fikir üretiminden hemen sonra fikrin gerçekleştirilmesi sağlanır.

 

Ersin Tunç (53 Posts)


No Comments

Bir Cevap Yazın